رشد و افزایش وزن کودک: رسیدن به وزن سالم و ایده آل  

نحوه افزایش وزن در کودکان

به نظر می رسد برخی از بچه ها وزن مناسب را ندارند و دلایل مختلفی در این امر وجود دارد. یکی از دلایل موضوع ژنتیک است اگر هم مادر و هم  پدر لاغر باشند ، ممکن است کودک دارای خصوصیات بدنی مشابهی با والدینش داشته باشد.

دلیل دیگر موضوع متابولیسم یا همان سوخت و ساز بدن کودک است برخی از کودکان به هنگام تولد ممکن است اختلالی در تیروئید داشته باشند و این امر در کاهش وزن آن ها بی تاثیر نیست.  

  • برای اینکه یک برنامه غذایی مفید و دلخواه کودک فراهم کنید بهتر است یک دفترچه یادداشت را برداشته و غذا هایی را که کودک دوست دارد
  • دوست ندارد
  • نسبت به آن ها حساسیت دارد
  • و برای وزنش مفید

 هستند؛ لیست کنید. دقت کنید که نگرانی شما نباید به گونه ای باشد که تمرکزتان تنها بر افزایش وزن کودک باشد .رژیم غذایی باید سالم؛ متعادل و مغذی باشد که رشد جسمی؛ مغزی و روحی کودک همزمان با هم انجام شود که در ادامه به مواد غذایی مهم اشاره خواهیم کرد.

همچنین در مورد کودکان بزرگ تر باید اطمینان حاصل کنید که فعالیت بدنی او بیش از توان ؛ انرژی و سنش نیست . بسیاری از بچه ها به دلیل ورزش و فعالیت زیاد دچار کاهش وزن می شوند.

سعی کنید ورزش را زمانی وارد زندگی کودک کنید که او به یک وزن مناسب رسیده باشد و از طرفی همگام با فعالیتی که می کند تغذیه متناسب با فعالیت یا ورزش داشته باشد زیرا ورزش باعث افزایش اشتها می شود و همین موضوع به رشد و نمو کودک کمک اساسی می کند.

بیشتر بخوانید : کودک سرسخت خود را بیشتر و بهتر بفهمید

 اهمیت رشد و افزایش وزن کودک

سال های اولیه زندگی برای شکل گیری عادات غذایی سالم در بچه ها مهم است. وقتی فرزندتان را در سنین پایین با عادت های غذایی سالم آشنا می کنید ، احتمالاً این عادات برای همیشه با آن ها باقی خواهد ماند.همچنین این روش باعث می شود که به هنگام سرو غذا با چهره ای عبوث و بدخلق  کودک مواجه نشوید.

و البته به هنگام مسافرت و یا بیرون رفتن شما دچار درسر نمی شوید چون می دانید همان غذا های سالمی که باید در سبد غذایی شما باشد مورد استفاده کودک نیز هست.نکته دیگری که شما باید در نظر بگیرید این است که علاوه بر دقتی که برای غذا خوردن کودک در جهت رشد و افزایش وزن کودک می گذارید باید به فعالیت های بیرون کودک و قرار گرفتن در مقابل آفتاب را بسیار دقت کنید که انرژی خورشید و ویتامین دی نقش اساسی در رشد کودک دارد و عامل مهم در جلوگیری از بیمارای هایی مثل راشیتیسم (نرمی استخوان) می باشد.

تغذیه کودکان

 رشد و افزایش وزن کودک به کمک نمودار رشد

والدین باید دقت داشته باشند که رشد و افزایش وزن کودک با هر کودک دیگری متفاوت است. پس با راهنمایی گرفتن از دیگران و یا توصیه های غذایی فرد دیگر شد و افزایش وزن کودک کارآمد نیست.. تنها باید وزن کودک به کمک نمودار رشد دنبال شود و در این بین از توصیه های پزشک متخصص اطفال پیگیری شود.تا طبق توصیه های مهم  و اساسی رشد کودک دنبال شود.

کودک از بدو تولد  تا 12 ماه

کودک شما در چند ماه اول نوزادی به سرعت رشد می کند. رشد نوزاد به نحوی است که شما باید هر ماه برایش لباس جدید بخرید.اطمینان حاصل کنید که کودک شما به اندازه کافی خواب دارد و به خوبی تغذیه می شود.طبق برنامه واکسینه می شود و معاینات مرتب صورت می گیرد.توصیه می شود که کودک در شش ماه اول زندگی تنها باید شیر مادر تغذیه کند.دیگر مایعات و یا دارو های ویتامین تنها با تجویز پزشک باید مصرف شود.

وزن ایده آل کودک در سن ۴ تا ۶ ماهگی باید دو برابر شده باشد.

 کودک نو پا : 12 تا 36 ماه

این دوره از رشد کودک  یک مرحله فعال در زندگی اوست و رشد زیادی در این سن از نظر رشد عاطفی و اجتماعی اتفاق می افتد. کودک شما شروع به کاوش و جست و جو  خواهد کرد. جست و جو در محیط اطراف و آدم های که در کنار او هستند. این حالت را زمانی که او را به مهد می برید و یا برای قدم زدن به پارک می برید؛ متوجه می شوید.

همچنین عادت های غذایی در سال اول شکل می گیرد و شما می توانید بفهمید که چه غذایی را دوست دارد و چه غذایی را دوست ندارد؛ که همین موضوع برای رشد و افزایش وزن کودک بسیار حائز اهمیت است. نوسانات روحی و عاطفی او در همین سال آغاز می شود. یعنی وجود اضطراب و دوری از والدین را به خوبی حس و درک می کند.

 کودکان پیش دبستانی : 4 تا 6 سال

در این سن انواع خصوصیات؛ عادات و سایر جنبه های رشدی کودک آغاز می شود.یک مقدار کار شما سخت می شود زیرا با رشد کودک میزان تغذیه او بیشتر می شود و شما باید با تنظیم یک برنامه غذایی پرکالری و مغذی او را تغذیه کنید زیرا از این سن به دلایل رشد قدی دو کیلوگرم از وزن او کم می شود.

 کودکان : 7 تا 12 سال

شروع سن ۷ سالگی یعنی اینکه او در حال رشد به سوی سن بزرگسالی است و نیاز های غذایی او بیش از گذشته  افزایش می یابد و در سال چیزی حدود ۳ کیلوگرم افزایش وزن خواهد داشت.او مانند سایر اعضای خانواده غذا خواهد خورد.

بیشتر بخوانید: تغذیه نوزادان شیرخوار در شرایط کووید 19

 بهترین غذاها برای رشد و افزایش وزن کودک

ضمن برنامه ریزی وعده های غذایی برای نوزادان و کودکان نوپا ، والدین لازم است که نیازهای غذایی کودک را در خاطر داشته باشند. كودكان باید رژیم غذایی مناسب و مغذی را  مصرف كنند كه كالری قابل توجهی را به کودک ارائه دهد. همچنین والدین باید وعده های غذایی را به گونه ای فراهم کنند که کودک مشتاقانه تر منتظر وعده های غذایی باشد.  

برخی والدین غذا های شیرین ناسالم را به کودک می دهند که همگی مضر هستند و در سوپر مارکت ها به وفور دیده می شوند. اما بهتر است تا دیر نشده تغییری در برنانه غذایی کودک بدهید و از مواد غذایی سالمی که در ادامه گفته می شود؛ تبعیت کنید.

 شیرمادر

در  طول شش ماه اول جز شیر مادرچیزی به کودک  ندهید.شیر مادر مغذی ترین و قابل هضم ترین ماده ای است که می توانید برای کودک خود در نظر بگیرید.شیر مادر دارای بیشترین ماده معدنی و مواد پروتئینی است که بدن کودک را از بسیاری بیماری ها و عفونت ها مصون می دارد. شما به عنوان مادر کودک تنها زمانی می توانید از غذا های نیمه جامد برای کودک استفاده کنید که شش ماهگی را گذر کرده باشد.

 موز

این میوه سرشار از پتاسیم ، ویتامین C ، ویتامین B6 و کربوهیدرات است. همچنین موز حاوی کالری است که موجب رشد وافزایش وزن کودک می شود.این میوه  علاوه بر خاصیتی که دارد یک روش آسان برای زمانی است که در مسافرت یا بیرون از منزل هستید و به راحتی قابل دسترس است.

اهمیت میوه برای کودکان

 سیب زمینی شیرین

سیب زمینی های شیرین به راحتی پخته می شوند و می توانید به صورت پوره از آن استفاده کنید.این ماده غذایی علاوه بر تهیه آسان هم خوشمزه است و هم قابل هضم می باشد.آن ها همچنین سرشار از ویتامین A ، ویتامین C ، ویتامین B6 ، مس ، فسفر ، پتاسیم و منگنز هستند - بهترین ماده مغذی برای کمک به بچه ها برای افزایش وزن است.

سیب زمینی شیرین نیز با فیبر غنی غذایی پر فایده است که برای جلوگیری از یبوست کودک نیز مفید می باشد و از آن می توانید در تهیه انواع سوپ استفاده کنید.

افزایش رشد و وزن کودک به کمک لبنیات

تقریبا بعد از یک سالگی خوب است که کودک را با انواع محصولات لبنی آشنا کنیم. بیشتر بچه ها از این ماده غذایی استقبال می کنند و لذت می برند.ماست یک ماده غذایی سالم و سرشار از کالری است که به افزایش وزن کودک کمک می کند.همچنین باعث هضم غذا و رفع مشکلات معده می شود واز طرفی  تقویت سیستم ایمنی بدن کودک را به دنبال خواهد داشت.

می توانید از ماست یک اسموتی خوشمزه به کمک تکه هایی از میوه هایی خوشمزه درست کنید.

 شیر ، کره ، پنیر و سایر مواد لبنی بسته بندی شده  را باید بعد از 12 ماهگی تحت نظر پزشک متخصص کودک استفاده کنید.کره و پنیر باعث می شود مواد غذایی برای کودکان نو پا جالب و خوشمزه باشد و چربی های موجود در این مواد غذایی موجب رشد و افزایش وزن کودک می شود.برای این کار می توانید همان سیب زمینی شیرین را با کمک کره خوشمزه مخلوط کنید که هم مقوی است و هم باب میل بیشتر کودکان می باشد.

شیر گاو فقط بعد از شش ماهگی و گاهی اوقات بعد از یک سالگی تحت نظر پزشک داه شود. اطمینان حاصل کنید که حداقل 2 لیوان شیر در روز در رژیم غذایی کودک  تا زمانی که به سن نوجوانی برسد؛ قرار دارد.

 برای خوشمزه شدن شیر می توانید سلیقه های غذایی خود و همچنین کودک را اضافه کنید از میوه های خشک مثل توت و انجیر کمک بگیرید که هم شیر را خوشمزه می کند و هم خاصیت آن را چند برابر می کند.

اگر کودک شما نسبت به خوردن مواد لبنی خودداری می کند باید این مورد را جدی بگیرید چون هم ماده لبنی مفید است و البته ممکن است معده کودک توانایی هضم لاکتوز موجود در مواد لبنی را ندارد و این موضوع باید با پزشک متخصص اطفال در میان گذاشته شود.

 تخم مرغ

منبع غنی از پروتئین را می توانید در تخم مرغ بیابید؛ تخم مرغ اشباع از چربی های مفید؛ ویتامین و پروتئین و مواد معدنی است یعنی با یک تیر می توانید چند نشانه بگیرید.همچنین تخم مرغ این خاصیت را دارد که در بیشتر مواد غذایی  استفاده شود و یا به شکل های مختلف پخته شود.

مثل تخم مرغ آب پز؛ نیم رو؛ تست فرانسوی و سایر مواد غذایی که می توانید از آن استفاده کنید.

اگر کودک شما به غذا های مثل تخم مرغ حساسیت داشت و آلرژی نشان داد باید در اولین فرصت با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.

همچنین در مورد مصرف گوشت و ماهی بعد از ۱۲ ماهگی نیز باید با پزشک صحبت شود.

میوه ها و دانه های خشک

بادام ، پسته ، گردو ، زردآلو ، بادام زمینی ، کشمش و دانه هایی مانند کنجد ، کدو تنبل و غیره دارای بهترین و مغذی ترین مواد غذایی هستند که برای رشد و افزایش وزن کودک حیاتی هستند. این مواد خشکبار به نحوی هستند که در بیشتر مواد غذایی می توان از آن ها استفاده کرد. یکی از این غذا های مفید حریر بادام هست که ترکیبی از ماده لبنی مثل شیر و مواد خشکبار مثل برنج و بادام است که به عنوان وعده اصلی یا میان وعده می توان استفاده کرد.

جهت استفاده از مواد خشکبار می توانید آن ها را به صورت خوراکی های بین وعده ای استفاده کرد یا می توان آن ها را پودر کرد و در انواع غذا ها مصرف کرد.

 کره بادام زمینی یا شیره بادام گزینه های خوشمزه و سالم دیگری هستند که معمولا کودکان دوست دارند. شیره بادام به ویژه برای کودکانی که به دلیل حساسیت به لبنیات یا عدم تحمل لاکتوز نمی توانند شیر گاو بنوشند بسیار مناسب است. شیره خرما هم بسیار مقوی است و می توانید از آن در شیر استفاده کنید که غنی از آهن است و برای رشد و افزایش وزن کودک موثر می باشد.

آووکادو

آووکادو نه فقط برای بزرگسالان  مفید است بلکه به دلیل دارا بودن انواع  ویتامین هایی چون  B6 ، E ، C ، K ، فولات ، مس ، فیبر  برای کودکان هم بسیار مفید و ضروری است. همچنین درصد بالایی از چربی می باشد. آووکادو را می توانید به تنهایی به کودک بدهید و یا به کمک شیر خشک یک خوراکی خوشمزه تهیه کنید.

 مرغ

مرغ منبع غنی از پروتئین می باشد که  به راحتی قابل هضم است. همچنین  در دسترس و مقرون به صرفه است ، به کودک شما کمک می کند تا توده عضلانی مثل ماهیچه ها را به موقع  بسازد و بدین ترتیب وزن سالم را به دست آورد. مرغ یک گزینه غذایی متنوع است و می تواند به هر شکلی از آن استفاده کنید. مثلا می توانید به عنوان کباب؛ آب پز و یا استفاده از آن در سالاد بهره ببرید.

میوه ها و سبزیجات تازه

میوه ها و سبزیجات تازه دارای مواد قندی سالم هستند که علاوه بر انواع ویتامین ها دارای مواد معدنی سازنده و تقویت دستگاه ایمنی کودک هستند.برخی از این میوه ها می توان به میوه های گرمسیری مانند پاپایا؛ انبه و آناناس اشاره کرد.

از سبزیجات می توانید به صورت بخارپز همراه با کره یک سالاد رنگارنگ خوشمزه درست کنید تا کودک با اشتیاق بیشتری میل به غذا خوردن پیدا کند.

مثل کلم بروکلی؛ هویج؛ گل کلم و غیره...

نمودار رژیم غذایی برای رشد و افزایش وزن کودک

در ابتدای مقاله در مورد نمودار های رشد صحبت کردیم اینکه همگام با نمودار های رشدی که توسط مربی بهداشت یا پزشک متخصص تایید شده است؛ باید مواد غذایی و ضروری کودک را برنامه ریزی کرد.

برای این کار باید بدانید کودک شما از چه مواد غذایی خوشش می آید و از چه مواد غذایی بیزار است. اگر کودک شما بزرگ شده و در حدی است که می تواند در مورد علایق خود صحبت کند برای تنظیم یک رژیم غذایی از او کمک بگیرید البته سعی کنید دایره انتخاب او از مواد غذایی سالم باشد.

 نمودار رژیم غذایی برای هر گروه سنی متغیر است. اطمینان حاصل کنید که شما بخشی از میوه ها ، سبزیجات ، لبنیات ، نشاسته و پروتئین ها را در آن قرار می دهید تا آن را به یک برنامه غذای مناسب تبدیل کنید.

 نحوه استفاده از غذا های سالم

کودک شما مانند یک ربات است که به راحتی از شما الگوبرداری و تبعیت می کند اگر روش های درست برای مجاب کردن او را بدانید او به راحتی غذا های مفید را خواهد خورد.برای این کار شما باید در دستور غذای خود قرار دهید و از غذا های سالم در همه وعده های غذایی استفاده کنید.که در ادامه به یک سری از این نکات اشاره خواهیم کرد.

 نکات غذایی سالم

  • برای صرف وعده های غذایی باید به سراغ رنگین کردن میز غذایی بروید یعنی از بشقاب ها و کارد و چنگال های رنگاررنگ بروید و از موسیقی هم کمک بگیرید. یک موسیقی آرام اما مفرح بخش می تواند بچه ها را در خوردن مواد غذایی مشتاق تر کند. برای تنوع گاهی به پارک بروید و غذا را با او در پارک میل کنید.
  • به هنگام مصرف غذا اصلا عجله نکنید سعی کنید همه اعضای خانواده با کودک همراهی کنند تا دچار استرس نشود که این موضوع حتی در تقویت روابط خانوادگی و میزان صمیمیت تاثیر گذار است.
  •  برخی از کودکان از خوردن غذا امتناع می کنند و این موضوع منجر به واکنش عصبانیت از سوی والدین می شود که این رفتار درست نیست و بهتر است دلیل اصلی را بیابید و تغییر در ماده غذایی را در الویت قرار دهید.در غیر اینصورت مشکل را با پزشک در میان بگذارید.
  •  آلرژی هایی غذایی گاهی کودکان را آزار می دهد و مانع از غذا خوردن کودک می شوند . ممکن است  حساسیت به آجیل ، گلوتن ، ماهی یا عدم تحمل لاکتوز باشد. بنابراین به دنبال کمک گرفتن از پزشک باشید و از خود درمانی جدا خودداری کنید.
  •  وعده های غذایی را طوری تنظیم کنید که متناسب با سوخت و ساز بدنی کودک باشد اگر او ۴ ساعت یکبار گرسنه می شود سعی نکنید با وعده های بین غذایی او را مجبور به خوردن کنید اینگونه او از غذا خوردن فراری می شود.
  •  اگر کودک شما گرسنه شده  است اما زمان وعده غذایی اصلی نرسیده او را با انواع آجیل ها به خصوص کشمش یا میوه سرگرم کنید.
  •  از پرخوری و همچنین خوردن بیش از حد که موجب دل درد کودک می شود؛ ممانعت کنید.
  • کودک خود را به خوبی هیدراته نگه دارید. یعنی مطمئن شوید آب بدن کودک تامین شده است. در بسیاری از مواقع کودک تشنه است اما مادر گمان می کند  که گرسنه است.در بین وعده های غذایی یک لیوان آب به کودک بدهید یا میوه های آبدار را در وعده های بین غذایی قرار دهید.
  •  کودک خود را با وعده های غذایی خانگی تغذیه کنید. به هنگام مسافرت ، به جای غذاها و  آشامیدنی های غیر بهداشتی ، به گزینه های سالم مانند میوه ها متوسل شوید.
  • با بزرگ شدن فرزندتان ، او را در تصمیم گیری برای انتخاب گزینه های غذایی شریک کنید و به او اجازه دهید در آشپزی به شما کمک کند. اگر در انتخاب یا تهیه آن دست داشته باشد ، او بیشتر پذیرای غذاهایی است که به او می دهید..
  • آشامیدنی ها و مواد غذایی مضری در بازار تهیه می شود که متاسفانه برای کودکان بسیار لذت بخش است. برخی از این مواد نوشابه ها و انواع فست فود ها و مواد غذایی مضر مانند چیپس و پفک می باشند که باعث بر هم خوردن تنظیم غذایی کودک می شوند. برای این کار می توانید وقتی او را به خرید می برید تمامی انتخاب های خود را از بین غذا های سالم محدود کنید و از او در زمینه انتخاب مواد غذایی  نظر خواهی کنید. اینگونه او عادت می کند که باید تنها از این مواد غذایی مصرف کند.
  •  غذاهای جدید را در فواصل هفتگی به همراه غذاهای مورد علاقه او معرفی کنید. وقتی او چیز جدیدی را همراه با شما امتحان کرد و لذت برد از او قددرانی کنید.

به یاد داشته باشید که حفظ عادات غذایی سالم در کودکان قبل از رسیدن به وزن سالم و متعادل ضروری است.اما اگر ملاحظه کردید که با رعایت تمامی نکات و خوردن مواد غذایی ضروری به رشد و افزایش وزن ایده آل کودک کمکی نکرده است؛ باید حتما با پزشک مشورت کنید.

منابع:

 parenting.firstcry.com

 

 

 

نوشته شده توسط مینا رئیسی
تیم نویسندگان سلام فیت با بهره گیری از منابع معتبر و علمی مقالاتی را به کاربران خود ارائه میدهد در راستای بالا بردن سطح سلامتی جامعه
مقالات مرتبط
نظرات کاربران
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط کارشناسان در وب سایت منتشر خواهد شد
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد
حامد حسینی
حامد حسینی
خیلی چالب بود ممنون
16:23 شنبه 15 شهریور 1399