اختلالات عملکردی دستگاه گوارش و مشکلات هضم غذا

اختلالات عملکردی مواردی هستند که دستگاه گوارش طبیعی به نظر می‌رسد  اما به درستی کار نمی کند.  روده بزرگ و روده کوچک قسمت های مهم این دستگاه  گوارش هستند که وقتی با اختلال مواجه می شوند. بیماری هایی مثل یبوست و سندروم روده تحریک پذیر را  به دنبال دارند که این بیماری ها از بیماریهای شایع دستگاه گوارش هستند.

علائم زیادی هستند که می‌توانند  دستگاه گوارش و تحرک آن را  با مشکل مواجه کنند. برخی از این عوامل  عبارتند از

  • نداشتن رژیم غذایی مناسب
  • کمبود فیبر در رژیم غذایی
  • عدم ورزش کافی
  • مسافرت و تغییرات روزمره
  • زیاده روی در خوردن لبنیات
  • مقاومت در برابر حرکات روده ای (به تعویق انداختن رفتن به دستشویی)
  • مقاومت در برابر حرکات روده ای (بواسیر)
  • استفاده بیش از حد از ملین ها (نرم کننده های مدفوع؛ نرم کننده ها به مرور زمان باعث تضعیف عضلات روده می شوند)
  • مصرف داروهای آنتی اسید حاوی کلسیم یا آلومینیوم
  • مصرف برخی داروهای خاص مثل دارو های ضد افسردگی؛قرص آهن و داروهای مواد مخدر و دارو های بارداری

مشکلات هضم غذا

همانطور که گفته شد مشکلات هضم غذا می ‌توانند  یک سری علائم ناخواسته باشند که به مرور زمان  می‌توانند  منجر به بیماری های مزمن  شوند.

 از آنجایی که  مشکلات هضم غذا ممکن است همانند سایر مشکلات ساده و روزمره تصور شوند؛ به راحتی کنار گذاشته می شوند و با مصرف داروهای خودسرانه آنها را تسکین می دهند؛ اما درمانی صورت نمی گیرد. برخی از این مشکلات هضم غذا عبارتند از:

  •  یبوست مزمن
  •  عدم تحمل غذا
  •  استفراغ
  •  سوزش سر دل
  •  مشکلات بلع غذا
  •  بیماری التهاب روده

هضم غذا

 عدم تحمل غذا

عدم تحمل غذا  یکی از مشکلات تقریباً رایج هضم غذا می باشد. اما عدم تحمل غذا به چه معناست؟

یعنی اینکه دستگاه گوارش شما غذاهای خاصی را  هضم می کند. برخلاف غذاهای آلرژی زا تکه می وانند باعث بروز کهیر و مشکلات تنفسی شوند؛ عدم تحمل غذا تنها بر هضم غذا تاثیر می گذارد که علائمی مانند:

  •  نفخ یا گرفتگی شکم
  • اسهال
  • سردرد
  • تحریک پذیری
  • گاز معده

 را به همراه  دارد.

بیشتر بخوانید: چای چربی سوز چیست و تا چه حد موثر است ؟

مشکلات هضم غذا  و استفراغ 

 گاهی عدم تحمل غذا و مشکلات هضم غذا با یک رژیم  غذایی ساده و سالم می تواند درمان شود. شما با یک نگاه به آنچه که در طول هفته یا در طول روز خورده‌اید؛ می توانید غذا های مضر برای خود را شناسایی کنید. که کدام یک از غذاها برای شما مناسب نیست یا بهتر است بگوییم برای دستگاه گوارش شما ناسازگار است.

 گاهی اوقات مشکلات هضم غذا خود را به صورت استفراغ نشان می دهد. در برخی از بیماری ها مثل بیماری سلیاک  برخی از این ناسازگاری ها دیده می شود.  سلیاک  یک بیماری خود ایمنی است که منجر به عدم هضم غذا می شود. مثلاً به هنگام خوردن گلوتن( پروتئین موجود در گندم و جو) باعث ایجاد مشکلات گوارشی می‌شود افراد مبتلا به بیماری سلیاک  باید از رژیم غذایی فاقد گلوتن پیروی کند و آسیب به روده کوچک را به حداقل برسانند.

 سوزش سر دل

 سوزش سر دل یک اتفاق بسیار شایع بسیار در بین بزرگسالان است.  دلیل این مشکل این است که اسیدهای معده به داخل مری بر می گردد  و باعث درد قفسه سینه  و احساس سوزش و علائم مشابه می شوند.

 اگر سوزش قلب مکرر دارید؛ ممکن است که به بیماری ریفلاکس معده دستگاه گوارش مبتلا باشید. چنین اتفاق مکرر می‌تواند زندگی روزانه شما را با اختلال مواجه کند.

 برخی از علائم ریفلاکس معده  عبارتند از:

  •  ناراحتی در قفسه سینه
  • سرفه خشک
  • بلغم ترش در دهان
  • گلو درد

 برای کنترل سوزش سر دل ممکن است به داروهای ضروری احتیاج  داشته باشید؛ زیرا در صورت عدم درمان مری آسیب می بیند  و عمل بلع دشوار می گردد و به دنبال آن سایر قسمت های دستگاه گوارش آسیب می بینند.

  درمان یبوست

 یبوست

یبوست بدان معنی است که  حرکت روده و دفع مدفوع دشوار است. برخی از مشکلات هضم غذا می ‌تواند با یبوست ارتباط  مستقیم داشته باشند یا  ممکن است مشکل یبوست سه بار در هفته اتفاق بیفتد که بیشتر در اثر ضعف روده یا عدم مصرف فیبر کافی در رژیم غذایی باشد.

 یبوست باعث می شود که به هنگامه حرکت روده فرد دچار کرنش  شود. عدم درمان یبوست گاهی  اوقات ممکن است مشکلات مقعدی مانند شکاف مقعد یا بواسیر را به دنبال داشته باشد(در ادامه مقاله توضیح خواهیم داد)؛ که البته یبوست به ندرت نشانه بیماری جدی است.

 اگر از مشکلات هضم غذا و به دنبال آن از یبوست رنج می برید می توانید یبوست را با دو روش اساسی زیر را درمان کنید

 ابتدا  میزان فیبر موجود در رژیم غذایی را افزایش دهیم ؛ غذاهایی که فیبر کافی دارند عبارتند از:

 میوه جات:

  • آووکادو
  • گلابی
  • سیب

 سبزیجات:

  • هویج
  • چغندر
  • کلم بروکلی

  حبوبات فیبردار

  • عدس
  • لوبیای قرمز
  • نخود

بیشتر بخوانید: رژیم کاهش وزن گریپ فروت

دومین روش  در درمان یبوست

ورزش منظم و روزانه است که می تواند بر روی سلامت دستگاه گوارش تاثیر بسزایی بگذارد. حرکات روده هنگام ورزش و غذاهای مفید منظم می شود. اما اگر با این دو روش جواب دریافت نکردید. می توانید از ملین ها استفاده کنید که طبیعی ترین  بهترین ملین های طبیعی سبزیجات و میوه جات تازه هستند انواع  آلو های قرمز و زرد هستند که در بالا به بخشی از آن ها اشاره شد در غیر اینصورت از ملین های دارویی به صورت خودسرانه استفاده نکنید.

 اگر  از ملین های  غیر طبیعی و دارویی استفاده می کنید؛ می تواند مسبب یبوست های مزمن شود و حرکات روده ای را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین در صورت تکرار یبوست ممکن است بیماری های دیگری دخیل باشند مثل کم کاری تیروئید که عامل یبوست می باشد؛ پس بهتر است قبل از مصرف داروهای خودسرانه به پزشک  مراجعه کنید.

 سندروم روده تحریک پذیر IBS

 برخی از مشکلات هضم غذا و دردهای معده می ‌توانند مشکلات روده بزرگ یا به اصطلاح  سندروم روده تحریک پذیر باشند. که به آن اسپاسم روده بزرگ  یا معده عصبی هم گفته می شود.

در این مورد عضله ای روده بزرگ بیشتر از افراد سالم منقبض می شود.  عامل این مشکل می ‌تواند عواملی مثل

  •  برخی از غذاها
  • استرس عاطفی
  • برخی از داروها

می باشند.

علائم  سندروم روده تحریک پذیر

برخی از علائم شایع سندروم روده تحریک پذیر عبارتند از:

  • درد شکم
  • گرفتگی شکم
  • نفخ
  • تغییر و عادت های روده ای مانند یبوست
  • اسهال متناوب

 درمان سندروم روده تحریک پذیر

با وجود این مشکلات راه حل و درمان های اساسی چسیت  تا از بیماری های مزمن جلوگیری کنیم .

  • رخی از این موارد عبارتند از:
  • کاهش مصرف کافئین
  • افزایش فیبر در رژیم غذایی
  • به حداقل رساندن استرس و روش های یادگیری مقابله با استرس
  • مصرف منظم داروهای تجویزی

 تا این قسمت از مقاله با برخی از مشکلات شایع گوارشی و همچنین مشکلات هضم غذا و راه های درمان آنها آشنا شدیم اما در صورت عدم درمان موارد بالا و مصرف داروهای خودسرانه این خطر وجود دارد که همگی منجر به مشکلات متعدد؛مزمن و گاه غیرقابل درمان شوند که در ادامه به برخی از این  مشکلات اشاره خواهیم کرد.

معده درد

 اختلالات ساختاری دستگاه گوارش

 اختلالات ساختاری مواردی هستند که حرکات روده غیرطبیعی به نظر می رسد و به درستی کار نمی کند. برخی برخی اوقات ناهنجاری های ساختاری نیاز به جراحی دارند.

 برخی از اختلالات رایج ساختاری دستگاه گوارش عبارتند از

  • بیماری های التهابی روده
  • بیماری دیکورتیکولی
  • اختلالات مقعد و بواسیر
  • بیماری التهابی روده
  • پولیپ روده بزرگ

بیماری التهابی روده

بیماری التهابی روده نوعی تورم مزمن است که  از بیماریهای بسیار شایع دستگاه گوارش می باشد که  دو نوع تقسیم می شود این دو بیماری عبارتند از:

بیماری کرون

این بیماری بر کل دستگاه گوارش تاثیر می گذارد؛ اما بیشترین تأثیر را بر روی روده  بزرگ می گذارد.

کولیت اولسراتیو

 این بیماری تنها بر روده بزرگ تاثیر می گذارد.

 بیماری های التهابی روده می ‌توانند می‌توانند باعث بیماری‌های گوارشی عمومی مانند :

  • مشکلات هضم غذا
  • درد شکم
  • اسهال

 شوند. علائم دیگری را هم به دنبال دارد که برخی از آنها ممکن است در برخی از بیماران بروز کند. مانند:

  • خستگی
  • حرکات ناقص روده
  • کاهش اشتها
  • عرق
  • کاهش وزن
  • خونریزی از رکتوم(راست روده قسمت انتهایی روده بزرگ)

 تشخیص و درمان سریع بیماری های  التهابی روده  باید در اسرع وقت  درمان شوند؛ نه تنها  احساس خوبی به دست می آورید بلکه به کاهش بیماری های جدی دستگاه گوارش کمک می کنید.

 بیماری دیورتیکولار

 بیماری دیورتیکولوریس  وجود خروجی های کوچک دیورتیکوردر دیواره عضلانی روده است که در نواحی ضعیف روده تشکیل می شوند .آنها معمولاً  در روده بزرگ شکل می گیرند.

 بیماریهای دیورتیکولی  بسیار شایع هستند و به صورت تقریبی ۱۰ درصد از افراد بالای ۴۰ سال و ۵۰ درصد از افراد بالای ۶۰ سال را درگیر می کنند.  این بیماری هم با رژیم غذایی نادرست و دیگر مشکلات هضم غذایی ارتباط مستقیم دارد.

 درمان بیماری دیورتیکولار

درمان این بیماری منوط به داشتن یک برنامه غذایی مناسب است و البته مصرف مایعات فراوان مانند آب میوه های تازه  می‌تواند از روش های موثر در درمان این نوع بیماری باشد. ناگفته نماند که در صورت پیشرفت در برخی موارد نیاز به جراحی خواهد داشت.

پولیپ روده بزرگ

 یکی از مشکلات شایع در بین بزرگسالان بخصوص مردمان امریکا سرطان روده بزرگ است. رشد خوش خیم در بافت های روده بزرگ شروع می شود و با رشد این پولیپ ها  سلولهای طبیعی رشد می یابند و  به دنبال آن تهاجم به بافت اطراف آغاز می شوند. برداشتن پولیپ از سرطان روده بزرگ جلوگیری می کند البته اگر زود همگام برای درمان به پزشک مراجعه کنید.

 اختلالات  مقعد و بواسیر

بواسیر رگ های خونی متورم است که خط مقعد را باز می کنند. این رگ های خونی بر اثر فشار بیش از حد و مزمن ناشی از کرنش هنگام حرکت روده ایجاد می شود.

 بهتر است بدانید که دو نوع  بواسیر داریم:

  • بواسیر داخلی
  • بواسیر خارجی

 بواسیر داخلی

به دنبال این بیماری رگ های خونی در داخل دهانه مقعد آسیب می بینند. به خاطر اینکه هنگام کرنش روده  به داخل فرو می روند و تحریک می شوند و سپس خونریزی شروع می شود.

برای درمان بواسیر داخلی  درمانهای اساسی و پایه ای وجود دارد. ابتدا باید مشکلات هضم غذا که به دنبال آن یبوست اتفاق می‌افتد درمان شوند.

روش دوم زمانی است که بیماری پیشرفت کرده و برای از بین بردن رگ های خونب باید از باند لاستیک  توسط پزشک استفاده  شود.

بواسیر خارجی

 بواسیر خارجی  در واقع رگ هایی هستند که دقیقا زیر پوست در قسمت بیرونی مقعد قرار دارند.  بعضی اوقات بعد از یک یبوست طولانی مدت  ممکن است رگ های هموروئید خارجی شکاف خورده و یک لخته خون در زیر پوست شکل گیرد که کاملا  وضعیت دردناکی است.

تنها راه درمان این نوع بیماری از بین بردن لخته خون می باشد. البته باید تحت نظر پزشک با یک بی حسی موضعی صورت بگیرد.

رژیم غذایی مناسب

مشکلات هضم غذا و شرایط  اورژانسی

 تشخیص مشکلات هضم غذا و گوارش منوط به نظر و درمان تحت مراقبت پزشک متخصص است. اگر مشکلات هضم غذا و دردهای معده به صورت مکرر برای شما اتفاق می افتد  بهتر است به جای مصرف خودسرانه داروهای  طبیعی و شیمیایی  با پزشک متخصص مشورت کنید.

در برخی از مواقع مشکلات اورژانسی مانند

  • مدفوع خونی
  • استفراغ مداوم
  • گرفتگی شدید شکم
  • تعریق
  • کاهش وزن ناگهانی

 می‌توانند نشانه‌ای از بیماری جدی تر مثل عفونت؛ سنگ  کیسه صفرا یا خونریزی داخلی باشد.

مجدداً یادآوری می شود تمامی مشکلات دستگاه گوارش که در این مقاله کم و بیش به آنها اشاره شد با یک سری روش های اولیه قابل پیشگیری و حتی درمان هستند.تغییرات سبک زندگی مانند

  • خواب مناسب
  • تنظیم زمان مناسب برای وعده های اصلی غذایی
  • کاهش مصرف نوشیدنی های کافئین دار
  • حذف نوشابه هااز میز غذا
  • گنجاندن سبزیجات و میوه جات در وعده های روزانه
  • کاهش استرس و کنترل آن
  • انجام ورزش روزانه یا هفتگی
  • حذف فست فود ها

 این روش ها برای پیشگیری و درمان قابل استفاده هستند.

بیشتر بخوانید: بهترین تمرین ورزشی برای کاهش وزن

اهمیت غربالگری

سرطان روده و بیماری های  دردناک دستگاه گوارش در برخی از مواقع قابل درمان هستند اما گاهی به دلیل سهل انگاری و اهمیت ندادن بیمار به علائم اولیه منجر می شود که بیماری سرطان به سایر بخش های اعضای بدن نفوذ می کند و جان بیمار را به خطر بیندازد. بنابراین غربالگری منظم  که بهتر است از میانه چهل سالگی  انجام شود می تواند جلوی بسیاری از بیماریهای جدی را بگیرد.این موضوع برای کسانی که  در بین خانواده هایشان بیماری های ژنتیکی دستگاه گوارش  شایع است؛ اهمیت بیشتری می یابد.

منابع:

www.healthline.com

نوشته شده توسط مینا رئیسی
تیم نویسندگان سلام فیت با بهره گیری از منابع معتبر و علمی مقالاتی را به کاربران خود ارائه میدهد در راستای بالا بردن سطح سلامتی جامعه
مقالات مرتبط
نظرات کاربران
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط کارشناسان در وب سایت منتشر خواهد شد
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد